Geuliskawanti-wanti endah kabina-bina / Geulis bawa ngajadi endah bawa ti kudrat-- sangat cantik tak terlukiskan Di dinding kelir di sindang siloka-- diibaratkan dengan kiasan Kakoncara kamana-mana, ka jamparing angin-angin-- Sudah sangat terkenal Geletuk batuna, gejebur caina-- Keputusan akhir Indung tungkul rahayu, bapa tangkal darajat

Maung ngamuk gajah meta - aya kariweuhan. Geulis kawanti-wanti endah kabina-bina / Geulis bawa ngajadi endah bawa ti kudrat - Geulis pisan Di dinding kelir di sindang siloka - di kiasankeun Kakoncara kamana-mana, ka jamparing angin-angin - Geus kacida dipiwanohna Geletuk batuna, gejebur caina -Kacindekan ahir Indung tungkul rahayu, bapa tangkal darajat - Nu jadi kolot kudu pohara di hormatna.. Tunggul di rarung, catang di rumpak - Nyingkirkeun sagala hahalang Inggis ku bisi, rempan ku sugan - Rasa kasieun jeung hariwang Takdir teu bisa dipungkir, qadar teu bisa di singlar - Teu bisa mungkir tina takdir Legok tapak genteng kadek - Loba pangalamanna Urang teundeun di handeuleum sieum, Tunda di hanjuang siang - Teundeuh sing rapih Nete taraje nincak hambalan - ati-ati dina rengkak paripolah Carincing pageuh kancing, saringset pageuh iket - Waspada Kagunturan madu, kaurugan menyan putih - Bungah kacida Katarik ati kagendang asmara - Jatuh cinta Teu unggut kalinduan, teu gedag kaanginan - Teguh pendirian Cunduk waktu nu rahayu, niggang mangsa nu sampurna, niti wanci nu mustari - Tepat pada waktunya Ka cai jadi saleuwi, ka darat jadi salebak - Selalu bersama teu nyaho di alip bingkeng bodo teu bisa maca-maca acan, da teu sakola buluan belut, jangjangan oray pamohalan kajadian sabuni buni anu ngising sanajan dibunian atawa disumputkeun oge ari laku lampah anu goreng mah awal akhir sok kudu kanyahoan bae nyolok mata buncelik nganyenyeri, ngahina atawa ngawiwirang di hareupeunana buruk buruk papan jati ka sobat atawa ka baraya mah sok hayang ngahampura bae lamun aya kasalahan teh teu ngalarung nu burung, teu nyesakeun nu edan ngalajur napsu ka awewe, ka anu halal jeung anu haram oge disaruakeun bae leutik burih euweuh kawani / elehan daek macok embung dipacok daek ngarah kana rejeki atawa pakaya batur, tapi diarah rejekina atawa pakayana ku batur mah embung dagang oncom rancatan emas ari modalna gede kacida, ngan batina anu diarah kacida leutikna caang bulan dadamaran migawe nu kurang mangpaat disakompet daunkeun, dihurun suluh dihijikeun bae, disaruakeun bae, teu dibeda beda deukeut deukeut anak taleus ari imahna mah puguh padeukeut, ngan hanjakal teu nyaho tibareto yen baraya ngadeupaan lincar ngadeukeutan anu keur sidekah atawa kariaan, supaya katenjo ku anu boga imah jeung diajak dahar dihin pinasti, anyar pinanggih baheula ditangtukeunana, ngan kakara ayeuna kalakonanana atawa kapanggihna loba teuing jaksa loba teuing anu pinter nu ngatur jeung mapatahan, balukarna matak bingung nu dipapatahan aya jalan komo meuntas aya lantaran anu diarep arep ti tadina nepi ka maksud urang gancang kalaksanakeun meuli teri meunang japuh = nyair hurang meunang kancra kalawan teu disangka sangka meunang milik, darajat atawa kauntungan anu leuwih gede sereg di panto logor di liang jarum nyingkahan hirup kumbuh jelema loba, sabab loba dosa, loba kasieun jeung kaera, betahna dinu suni nu teu aya jelema taya tangan pangawasa jiga anu dipupul bayu, henteu boga tanaga aya nu dianjing cai aya nu diarep-arep atawa dihéroan. Kecap héro murwakanti jeung séro, ari séro nu disebut anjing cai téa. peureum kadeuleu beunta karasa ngagambarkeun nu kaédanan sok inget baé ka nu dipikabogoh samar polah samar rasa henteu puguh tingkah upamana ku sabab tepung jeung jalma anu dipikacinta tapi kakara disidem dina haté baé, tacan bruk-brak seungit angin-anginan seungit pisan meleber ka mana-mana satungtung deuleu ngagambarkeun anu upluk-aplak lega pisan ciri sabumi cara sadésa masing-masing tempat bogaeun adat séwang-séwangan anu henteu sarua kudu bisa pindah cai pindah tampian kudu bisa nyaluyukeun manéh jeung lingkungan anu anyar dicicingan; henteu terus jeung haté henteu saenyana, ngan ukur omong baé silih jenggut jeung nu gundul ménta tulung ka papada anu sarua butuhna atawa sarua papada henteu boga legok tapak genténg kadék réa pangalaman jeung kanyaho désa maca cara nagara mawa tata ngagambarkeun yén kaayaan jeung adat kabiasaan di désa jeung kota nagara téh béda-béda heureut deuleu pondok léngkah ngagambarkeun sundek kanyaho ku sabab henteu réa babandingan da kurung batok ngabéjaan bulu tuur ngabéjaan jalma nu geus nyahoeun puraga tamba kadengda ngajalankeun paréntah sahayuna, asal ulah disebut henteu nurut kana aturan; digawé asal baé poék mongkléng buta rajin atawa buta radin poék pisan, sasatna henteu témbong curuk-curuk acan ulah leutik haté ulah sieun atawa putus pangharepan kabur pangacian sarua jeung kapupul bayu, leungit tanaga jeung sumanget muncang labuh ka puhu jalma nu saumur-umur ngumbara balik ka tempat asalna atawa tempat lahirna. Bandingkeun jeung kebo mulih pakandangan garo singsat samar polah henteu sabar ku sabab nu didagoan henteu jol baé. Nu sok digambarkeun garo singsat mah awéwé nuturkeun indung suku leumpang sakaparan-paran, ku sabab henteu puguh tujuan dahar soré henteu isuk ngagambarkeun jalma miskin anu henteu bisa dahar dua kali sapoé, biasana digunakeun dina carita atawa dongéng dug hulu pet nyawa digawé henteu ngingetkeun kacapé ku sabab hayang nyiar napakah keur anak pamajikan nu cukup sisit kadal sial tanda wisnu tanda bawa waktu lahir dina badan, biasana henteu daékeun leungit nepi ka kolot nepi ka kaurugan taneuh beureum nepi ka maot. Biasana digunakeun pikeun némbongkeun kainget nu moal laas-laas ka jalma anu geus nulungan atawa nyieun kahadéan teu uyahan henteu nyari atawa kurang ajar. Pikeun nyebut jalma anu kalakuanana atawa omonganana henteu merenah sakecap kadua gobang ngagambarkeun sipat jalma anu gampang ambek. Bandingkeun jeung ambekna sakulit bawang geus euweuh pangabetah geus henteu aya nu matak betah ngaginding sataker tanaga atawa sataker kebek dangdan sangkan ginding pisan, sagala rap dipaké gandrung kapirangrung kaayaan jalma anu kaédanan heurin ku létah rék nyarita kagok atawa sieun. Jalma leutik biasana ngarasaeun heurin ku létah rék nyarita satarabasna ngeunaan kaayaanana ka nu di luhur kawas hayam keur endogan élékésékéng henteu sabar, cilingcingcat ka ditu ka dieu, samar cabak ku lantaran hayang geura tepung atawa hayang geura ngadéngé béja nu ditunggu-tunggu satru kabuyutan musuh tuturunan, atawa musuh gerot tunggal sakocoran masih sakaruhun, masih aya katalian pancakaki sawan geureuh gagal ku lantaran geus diomongkeun ku balaréa, cara nu lila teuing papacangan tapi henteu jadi, disebut sawan geureuh. Sawan téh panyakit nu biasa terap ka budak. jadi lalab rumbah jadi bahan omongan sapopoé. "Teu nyana Engkang téh mung alus saur wungkul, beurat cinta dianggo lalab rumah, horéng ukur semet lambey" luncat mulang jalir tina jangji, omonganana henteu bisa dicekel, da robah-robah saban waktu ngembang kadu olohok bawaning akgét. Kembang kadu téh disebut olohok. asa aing uyah kidul asa aing pangpinterna atawa pangbeungharna, cindekna pangpangna. Uyah kidul cenah kadarna leuwih réa, jadi karasana leuwih asin manan uyah ti laut séjénna ditincak hulu dihina lain lumayan, dihina lak lak dasar/bebeakan mangduakeun nyolowédor, salaki atawa pamajikan neundeun haté atawa ngayakeun hubungan cinta jeung nu séjén kumaha geletuk batuna, kecebur caina kumaha béhna, kumaha kajadianana baé pondok jodo panjang baraya sanajan geus papisah tapi ari duduluran mah ulah pegat kudu terus nganteng saendengna sapu nyéré pegat simpay pileuleuyan, kalimah anu sok diucapkeun waktu rék papisah ku sabab aya nu rék lunta jauh atawa pindah ka tempat séjén. Sok ditambahan paturay patepung deui. Sapu nyéré téh apan disimpay ku pameungkeut, lamun simpayna pegat, pasti nyeréna mancawura ambek nyedek tanaga midek rék ngalawan tapi henteu walakaya julig ati goréng haté, hianat teu kénging disupa dulang, teu kénging dibébénjokeun wawangsalan nu ngagambarkeun kasono nu henteu bisa disisilihan ku naon baé. Supa dulang = kéjo, sangu. Kecap kéjo murwakanti jeung bébénjo kajeun kendor dapon ngagémbol papatah nu nitah sabar, ulah gurung gusuh, dapon hasilna mucekil dedeg sampé rupa hadé ngagambarkeun dedeg pangadeg budak ngora lalaki anu pikaresepeun nu nénjo, pangpangna awéwe ngalambang sari awéwe atawa lalaki nu geus boga salaki atawa pamajikan nu ngalakukeun hubungan séks jeung nu lain muhrim; jinah dikojayan ditulungan tina karurubed jelema andar-andar jalma anu henteu puguh asal-usul jeung padumukanana, galandangan nyiduh ka langit méré naséhat ka saluhureun nu leuwih terang jeung leuwih réa pangalamanana ngahudang timburu nimbulkeun kacuriga. Timburu di dieu lain dina hubungan antara lalaki jeung awéwé anu katalian ku katresna. ka bau-bau sungut omongan anu moal didéngé, moal dipaliré, jadi taya gunana garo-garo teu ateul gagaro lain ku lantaran ateul, tapi ku sabab bingung pilakueun, biasana anu digarona téh tukangeun ceuli kurang saeundan rada gélo, kurang jejeg, otak miring. Saeundan téh sapocong, nyaéta satengah geugeus. Baheula paré dibeungkeut jadi pocongan tuluy dua pocong dihijikeun jadi geugeus atawa gédéng. kawas kapuk kaibunan ngagambarkeun nu kalenger atawa kapupul bayu ilang tanaga, leuleus lungsé henteu tangan aya pangawasa asa runtag bumi alam asa lebur kiamat / kawas rek kiamat taya dunya kinasihan henteu ngorétkeun naon baé. "Geus asa ka anak sorangan bae, taya dunya kinasihan, naon baé gé moal dikorétkeun." randa béngsrat randa anu waktu pipisahan jeung salakina masih kénéh parawan da henteu kungsi ngayakeun hubungan badan ku sabab pista atawa élik pohara dagdag-dédégna ngagambarkeun jalma anu enyaan hayang ngaladénan sangkan nyugemakeun nu diladénanana lébér wawanén gedé kawani, henteu boga kasieun teu rék gedag bulu salambar henteu ngarasa sieun saeutik-eutik acan sarta moal mundur, rék terus ngalawan. kawas sisaru jadi jalma anu ngadadak kalaluar ti imahna riab ka mana-mana murang-maring ambek-ambekan ka saha baé nu aya di deukeut manéhna teu boga pikir rangkepan bolostrong, sahinasna, nyarita atawa ngalakukeun hiji hal henteu nimbang-nimbang piakibateunana ngadék sacékna, nilas saplasna jalma jujur nu tara pura-pura boh nyarita boh ngalakukeun naon baé, duméh aya nu dipindingan atawa dirasiahkeun ditéték nepi ka bubuk leutikna diterangkeun kalawan écés sagala rupana, henteu aya anu disumput salindungkeun neukteuk méré mari anggeus atawa neukteuk mawa anggeus ngajak mutuskeun hubungan, embung papanjangan murah congcot hambur bacot béréhan dina barangbéré tapi gampang nyarékan jeung sok tara eureun ku sakeudeung ari nyarékan téh nganyar-nganyari robah adat, nyieun kalakuan anu tara-tara ti sasari, biasana jadi goréng da nimbulkeun masalah tambuh laku laku nu taya gunana, upamana indit rék nagih ka tempat anu jauh, ari hég jalmana keur euweuh di tempat, jadi nyamos. murag bulu bitis landian jang jalma anu tara betah di imah lungguh tutut jalmaanu katingalina cicingeun tara ka lawan jenis tapi kabogohna aya dimamana ngarah pati rék maéhan, rék ngala patina. pahatu lalis biasana budak anu geus henteu indung henteu bapa, nunggelis, hirup nyorangan henteu aya tempat nyalindung. sada gelap salésér sora guludug anu ruruntuyan anu matak kagét jeung sieun, biasana dilarapkeun ka jalma anu ngarasaeun kagét ku lantaran ngadéngé omongan anu henteu disangka pisan tur matak wirang malah ngabahayakeun ka dirina. seuri maur seuri bari semu nyeri jeung éra, seuri kapaksa. sisit kadal goréng milik, sakapeung disebut goréng sisit. Jigana keur urang Sunda mah sisit téh nangtukeun kadar. teu aya nu dikilungan teu aya anu disumputkeun, sagala rupana dicaritakeun sajalantrahna. hayang ngarebut payung hayang ngarebut kalungguhan atawa kapangkatan sabab di "jaman normal" mah, gegedén téh sok dipaparin payung luyu jeung pangkatna. lébér wawanén pinuh ku kawani, henteu aya kasieun, ludeungan. leungiteun tapak leungiteun susudan. Nu ngudag leungiteun buronanana. matak muringkak atawa muriding bulu punduk matak sieun, matak keueung, sabab lamun ngarasa sieun bulu punduk sok harudang. meungpeun carang api-api henteu nyaho, sanajan saenyana mah terang. Cara anu meungpeun tapi ramona dicarangkeun, jadi bisa nangénan nanaon anu saenyana kajadian. Meungpeun téh nutupan beungeut ku dua dampal leungeun anu dibébérkeun nepi ka téténjoan kahalangan. miceun salasah miceun tapak salah hartina tapak suku sangkan anu ngudag salah ngajugjug. Nu maling miceun salasah ku jalan neundeun barang beunang malingna di imah atawa pakarangan batur sangkan nu boga éta imah atawa pakarangan anu disangka malingna teu nyaho di alip bingkeng bodo teu bisa maca-maca acan, da teu sakola buluan belut, jangjangan oray pamohalan kajadian sabuni buni anu ngising sanajan dibunian atawa disumputkeun oge ari laku lampah anu goreng mah awal akhir sok kudu kanyahoan bae nyolok mata buncelik nganyenyeri, ngahina atawa ngawiwirang di hareupeunana buruk buruk papan jati ka sobat atawa ka baraya mah sok hayang ngahampura bae lamun aya kasalahan teh teu ngalarung nu burung, teu nyesakeun nu edan ngalajur napsu ka awewe, ka anu halal jeung anu haram oge disaruakeun bae leutik burih euweuh kawani / elehan daek macok embung dipacok daek ngarah kana rejeki atawa pakaya batur, tapi diarah rejekina atawa pakayana ku batur mah embung dagang oncom rancatan emas ari modalna gede kacida, ngan batina anu diarah kacida leutikna caang bulan dadamaran migawe nu kurang mangpaat disakompet daunkeun, dihurun suluh dihijikeun bae, disaruakeun bae, teu dibeda beda deukeut deukeut anak taleus ari imahna mah puguh padeukeut, ngan hanjakal teu nyaho tibareto yen baraya ngadeupaan lincar ngadeukeutan anu keur sidekah atawa kariaan, supaya katenjo ku anu boga imah jeung diajak dahar dihin pinasti, anyar pinanggih baheula ditangtukeunana, ngan kakara ayeuna kalakonanana atawa kapanggihna loba teuing jaksa loba teuing anu pinter nu ngatur jeung mapatahan, balukarna matak bingung nu dipapatahan aya jalan komo meuntas aya lantaran anu diarep arep ti tadina nepi ka maksud urang gancang kalaksanakeun meuli teri meunang japuh = nyair hurang meunang kancra kalawan teu disangka sangka meunang milik, darajat atawa kauntungan anu leuwih gede sereg di panto logor di liang jarum nyingkahan hirup kumbuh jelema loba, sabab loba dosa, loba kasieun jeung kaera, betahna dinu suni nu teu aya jelema*

Sakingku geulis-geulisna éta si putri dugi ka padanyebat Déwi Srangéngé. Kacaritakeun praméswari Prabu Munding Wangi ngagaduhan putra istri anu geulis kawanti-wanti endah kabina-bina jenegenana Déwi Kadita. Dongeng Nyi Roro Kidul anu sumebar di masarakat basisir kidul kaasup kana jenis dongeng. Dari Cerita Nyi Roro Kidul kita dapat

geulis kawanti wanti endah kabina bina